W Polsce kwestie gospodarki odpadami reguluje Ustawa o odpadach z dnia 27 kwietnia 2001 roku (z póź. zm.) oraz szereg artykułów ustawy Prawo ochrony środowiska przepisów zawartych w innych dokumentach. Mnożące się środowiskowe wymagania prawne kreują nowe rynki dla przedsiębiorstw zajmujących się gospodarowaniem odpadami oraz profesjonalnych laboratoriów monitorujących odpad na każdym etapie jego przepływu.

Zgodnie z ustawą o odpadach, odpady oznaczają każdą substancję lub przedmiot należący do jednej z kategorii, określonych w załączniku nr 1 do ustawy, których posiadacz pozbywa się, zamierza pozbyć się lub do ich pozbycia się jest zobowiązany. Ponadto wspomniana ustawa określa mianem posiadacza odpadu każdego, kto faktycznie włada odpadami (wytwórcę odpadów, inną osobę fizyczną, osobę prawną lub jednostkę organizacyjną), z wyłączeniem prowadzącego działalność w zakresie transportu odpadów; domniemywa też, że władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów na niej się znajdujących.

Nasuwa się prosty wniosek, że przepisy dotyczące postępowania z odpadami dotyczą każdego przedsiębiorcy, choć oczywiście nie w jednakowym zakresie. Problem w tym, że tych przepisów w polskim prawodawstwie jest bardzo dużo. Według stanu prawnego na dzień 29 kwietnia 2007 r., obowiązują w tej dziedzinie następujące akty prawne:

1. Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach, do której minister środowiska wydał aż 23 rozporządzenia wykonawcze.
2. Ustawa z 11 maja 2001 r. o opakowaniach i odpadach opakowaniowych i 5 rozporządzeń wykonawczych.
3. Ustawa z 11 maja 2001 r. o obowiązkach przedsiębiorców w zakresie gospodarowania niektórymi odpadami oraz opłacie produktowej i depozytowej i 8 rozporządzeń wykonawczych.
4. Ustawa z 30 lipca 2004 r. o międzynarodowym obrocie odpadami i 2 rozporządzenia wykonawcze.
5. Ustawa z 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji i 4 rozporządzenia wykonawcze.
6. Ustawa z 29 lipca 2005 r. o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym i 15 rozporządzeń wykonawczych.

Mamy więc już 6 ustaw oraz związanych z nimi 57 rozporządzeń wydanych tylko przez ministra środowiska. A przecież postępowanie z odpadami nadzorują też: minister gospodarki (kwestia składowisk odpadów), minister infrastruktury, minister budownictwa i inni. Ogółem od 27 kwietnia 2001 r. weszło w życie 199 różnych aktów prawnych regulujących sposoby postępowania z odpadami. Łatwo jest więc przeciętnemu przedsiębiorcy pogubić się w tych wszystkich przepisach. Mało tego, świadomość wśród przedsiębiorców, że w ogóle są jakieś wymagania prawne z tej dziedziny dotyczące ich działalności jest bardzo mała. Weźmy najprostszy przykład. Zgodnie z ustawą o odpadach wytwórcą odpadów jest każdy, kogo działalność lub bytowanie powoduje powstawanie odpadów oraz każdy, kto przeprowadza wstępne przetwarzanie, mieszanie lub inne działania powodujące zmianę charakteru lub składu tych odpadów. Według art. 17 tej ustawy wytwórca odpadów jest obowiązany do:

1) Uzyskania decyzji zatwierdzającej program gospodarki odpadami niebezpiecznymi, jeśli wytwarza odpady niebezpieczne w ilości powyżej 0,1 Mg rocznie.
2) Przedłożenia informacji o wytwarzanych odpadach oraz o sposobach gospodarowania wytworzonymi odpadami, jeśli wytwarza odpady niebezpieczne w ilości do 0,1 Mg rocznie albo powyżej 5 Mg odpadów innych niż niebezpieczne rocznie.

Z kolei art. 18 ustawy wymaga, aby wniosek o wydanie pozwolenia na wytwarzanie odpadów spełniał wymagania określone w przepisach o ochronie środowiska i zawierał następujące informacje:

1) Wyszczególnienie rodzajów odpadów przewidzianych do wytwarzania, z uwzględnieniem ich podstawowego składu i właściwości.
4) Opis dalszego sposobu gospodarowania odpadami, z uwzględnieniem zbierania, transportu, odzysku i unieszkodliwiania odpadów.

I tu znowu dochodzimy do faktu, o którym niestety nie wszystkim jest wiadomo, że przepisy w dużym stopniu determinują sposób gospodarowania odpadami, w zależności od ich składu chemicznego.

Na posiadaczu odpadów spoczywa więc obowiązek wykonania charakterystyki odpadu, która musi zawierać cały szereg wskaźników chemicznych i fizycznych kwalifikujących odpad (bądź nie) do dalszego postępowania. Ponadto należy przynajmniej raz na 12 miesięcy wykonywać test zgodności wytwarzanych odpadów ze sporządzoną charakterystyką. Dla przykładu podamy parametry, które należy badać w celu dopuszczenia do składowania na składowisku odpadów obojętnych:
- ogólny węgiel organiczny (TOC)
- benzen, toluen, etylobenzen i ksyleny (BTEX)
- polichlorowane bifenyle, 7 kongenerów (PCB)
- olej mineralny (C10 do C40)
- wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne (WWA)
- arsen, bar, kadm, chrom całkowity, miedź, rtęć, molibden, nikiel, ołów, antymon, selen, cynk, chlorki, fluorki, siarczany, wskaźnik fenolowy, rozpuszczony węgiel organiczny (DOC), stałe związki rozpuszczone (TDS).

Badania te, według najnowszych przepisów, wykonywać muszą laboratoria posiadające akredytację na badanie odpadów. Dobre laboratorium, które może pomóc na każdym etapie powstawania odpadów, daje dodatkowo przedsiębiorcy duże zyski finansowe oraz poczucie bezpieczeństwa.

Na ogólną liczbę akredytowanych laboratoriów w Polsce, zajmujących się badaniami środowiska tylko nieliczne posiadają akredytację na wykonywanie badań odpadów, a na palcach można policzyć te laboratoria, które mogą wykonać analizy w pełnym, wymaganym przez prawo zakresie.